Sınıflara Göre İş Güvenliği Uzmanı Belge Tanımları

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında, iş yerlerinde iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek amacıyla iş güvenliği uzmanı istihdam edilmesi veya bu hizmetin dışarıdan alınması yasal bir zorunluluktur. Yönetmeliğe göre uzmanların yetki sınırları ve bakabilecekleri tehlike sınıfları sahip oldukları belge sınıfına (A, B, C) göre belirlenir. Bu tanımları ve sınıflandırma mantığını doğru bilmek, hem mevzuat sınavlarında yüksek başarı sağlar hem de saha uygulamalarında yasal sorumlulukların eksiksiz yerine getirilmesini kolaylaştırır.

Sınıflara Göre İş Güvenliği Uzmanı Belge Tanımları

İş güvenliği uzmanı belgesi, kişilerin mesleki unvanlarına, eğitim durumlarına ve sektördeki deneyim sürelerine göre üç ana gruba ayrılır:

• C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Belgesi:

  • Kimler Alabilir? Mühendislik veya mimarlık fakültesi mezunları, teknik elemanlar (teknik öğretmenler, fen-edebiyat fakültelerinin fizik, kimya, biyoloji bölümü mezunları ile iş sağlığı ve güvenliği lisans/ön lisans mezunları).

  • Yetki Alanı: Az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerlerinde görev yaparlar.

• B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Belgesi:

  • Kimler Alabilir? C sınıfı belgeyle en az 3 yıl fiilen görev yaptığını belgeleyen ve B sınıfı eğitimini tamamlayıp sınavda başarılı olanlar (veya iş sağlığı ve güvenliği alanında tezli yüksek lisans yapanlar doğrudan sınava girebilir).

  • Yetki Alanı: Tehlikeli ve az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerlerinde görev yaparlar.

• A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Belgesi:

  • Kimler Alabilir? B sınıfı belgeyle en az 4 yıl fiilen görev yaptığını belgeleyen ve A sınıfı eğitimini tamamlayıp sınavda başarılı olanlar (veya iş sağlığı ve güvenliği alanında doktora yapanlar doğrudan sınava girebilir).

  • Yetki Alanı: Bütün tehlike sınıflarında (Çok Tehlikeli, Tehlikeli, Az Tehlikeli) yer alan iş yerlerinde görev yapabilirler.

Belgelendirme ve Üst Sınıfa Bakma İstisnası

İş güvenliği uzmanlarının belgelendirilmesi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.

• Sınav ve Belgelendirme: A, B ve C sınıfı belge alabilmek için Bakanlıkça yetkilendirilen eğitim kurumlarında teorik ve uygulamalı eğitimi tamamlamak ve ÖSYM tarafından yapılan sınavlarda başarılı olmak şarttır.

• Geçici Bakma Yetkisi (Mevzuat İstisnası): Kanunda ve yönetmelikte belirlenen geçici süreler kapsamında (sektördeki uzman sayısındaki ihtiyaca binaen yapılan yasal düzenlemelerle); bir alt sınıftaki uzman, bir üst tehlike sınıfındaki iş yerine vekalet edebilmektedir (Örn: B sınıfı uzmanın çok tehlikeli sınıfa, C sınıfı uzmanın tehlikeli sınıfa bakabilmesi).

  

Belge Sınıfı	Bakabileceği Esas Tehlike Sınıfı	Üst Sınıfa Geçiş Şartı
C Sınıfı	Az Tehlikeli	3 yıl fiili çalışma + Eğitim + Sınav (veya Tezli Yüksek Lisans)
B Sınıfı	Tehlikeli, Az Tehlikeli	4 yıl fiili çalışma + Eğitim + Sınav (veya Doktora)
A Sınıfı	Tüm Sınıflar (Çok Tehlikeli dahil)	En üst sınıf belgedir.

Worked Examples

A, B ve C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgelerinin kazanımı ve tehlike sınıflarına göre görevlendirme süreçlerini inceleyelim.

Example 1: Belge Sınıfına Göre İş Yeri Ataması

Bir Kimya Sanayi Fabrikası (Çok Tehlikeli), bir Tekstil Fabrikası (Tehlikeli) ve bir Büro/Ofis İş Yeri (Az Tehlikeli) için yasal olarak görevlendirilebilecek uzman sınıflarını belirleyiniz.

1.İş yerlerinin tehlike sınıflarını belirleyin:

Kimya Fabrikası = Çok Tehlikeli

Tekstil Fabrikası = Tehlikeli

Büro/Ofis = Az Tehlikeli

2.Asil görevlendirme yetkilerini eşleştirin:

Çok Tehlikeli iş yeri için: Yasal olarak A Sınıfı uzman gereklidir.

Tehlikeli iş yeri için: En az B Sınıfı uzman gereklidir (A sınıfı da bakabilir).

Az Tehlikeli iş yeri için: En az C Sınıfı uzman gereklidir (A ve B sınıfı da bakabilir).

3.Uzman atamasını tamamlayın:

Kimya Fabrikası'na A Sınıfı, Tekstil Fabrikası'na B Sınıfı (veya A), Büroya ise C Sınıfı (veya A, B) İş Güvenliği Uzmanı atanır.

Example 2: C Sınıfından B Sınıfına Yükselme Süreci

Kimya Mühendisi olan Mehmet Bey, C sınıfı iş güvenliği uzmanı belgesine sahiptir. Mehmet Bey'in B sınıfı belgeye yükselme adımlarını sırasıyla uygulayalım.

1.Fiili çalışma süresini tamamlayın:

C sınıfı belge ile az tehlikeli (veya mevzuatın izin verdiği dönemlerde tehlikeli) iş yerlerinde fiilen en az 3 yıl (1095 gün) görev yapıldığını ISG-KATİP sistemi üzerinden belgelendirin.

2.B sınıfı eğitimi alın:

Bakanlıkça yetkilendirilen bir İSG eğitim kurumundan B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı teorik ve pratik eğitimini tamamlayın.

3.ÖSYM sınavında başarılı olun ve belgeyi alın:

ÖSYM tarafından düzenlenen İSG/B Sınıfı Sınavı'na girip başarılı (en az 70 puan) olarak B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Belgesi'ni almaya hak kazanın.