Tekstil Sektörü Risk ve Tehlike Listesi

1. Mekanik ve Makine Kaynaklı Tehlikeler

Tekstil makineleri, yüksek hızda çalışan ve çok sayıda hareketli parçaya sahip ekipmanlardır.

Tehlike: Koruyucusu olmayan veya sökülmüş hareketli makine parçaları (dişliler, kayış-kasnak sistemleri, dokuma tezgahı mekikleri).
Risk: Uzuv (parmak, el, kol) sıkışması, ezilme, kopma veya ölüm.
Tehlike: Kesici ve delici aletlerin kullanımı (kumaş kesim motorları, şerit testereler, dikiş iğneleri, makaslar).
Risk: Derin kesikler, iğne batması, uzuv kaybı, kanama.
Tehlike: Açıkta dönen miller ve bobinler.
Risk: Saç, bol kıyafet veya takıların makineye kapılarak çalışanı içine çekmesi.
Tehlike: Kumaş sarma ve rulo yapma makineleri (sıkışma noktaları).
Risk: Ellerin ve kolların merdaneler arasına sıkışması.

Çalışma ortamının genel fiziki koşullarından kaynaklanan faktörlerdir.

Tehlike: Yüksek gürültü seviyesi (Özellikle iplik büküm ve dokuma salonlarında).
Risk: Geçici veya kalıcı işitme kaybı (meslek hastalığı), iletişim bozukluğu, stres, dikkat dağınıklığı.
Tehlike: Tozlu ortam (Pamuk, keten, yün uçuntuları ve tekstil tozu).
Risk: Bisinoz (Pamuk tozu hastalığı), astım, alerjik reaksiyonlar, solunum yolu tahrişi.
Tehlike: Aşırı sıcaklık ve yüksek nem (Özellikle boyahane, terbiye ve ütü bölümlerinde).
Risk: Isı stresi, ısı çarpması, aşırı terlemeye bağlı dehidrasyon, yorgunluk ve bayılma.
Tehlike: Yetersiz veya göz alan aydınlatma (Özellikle kalite kontrol ve dikiş hatlarında).
Risk: Göz yorgunluğu, görme bozuklukları, hata yapma payının artmasına bağlı iş kazaları.
Tehlike: Titreşim yayan makine veya el aletleri kullanımı.
Risk: El-kol titreşim sendromu, dolaşım bozuklukları.

Özellikle boyahane, baskı, terbiye (apre) bölümlerinde ve leke çıkarma işlemlerinde kimyasallarla temas yoğundur.

Tehlike: Kimyasal boyar maddeler, ağartıcılar (hipoklorit, peroksit) ve çözücüler (solventler).
Risk: Cilde veya göze sıçrama sonucu kimyasal yanıklar, körlük.
Tehlike: Kimyasal buharlarının ve gazlarının solunması.
Risk: Zehirlenme, solunum yolu hastalıkları, kronik akciğer hasarları, baş dönmesi.
Tehlike: Alerjik ve tahriş edici maddelerle cilt teması.
Risk: Mesleki kontakt dermatit (cilt iltihabı ve egzamalar).

Tekstil ve konfeksiyon işleri büyük ölçüde insan gücüne ve beden hareketlerine dayanır.

Tehlike: Tekrarlayan el, bilek ve kol hareketleri (Örn: dikiş dikmek, parça birleştirmek, kalite kontrol yapmak).
Risk: Karpal tünel sendromu, tendon iltihaplanması (tendinit), tetik parmak.
Tehlike: Sürekli oturarak veya sürekli ayakta durarak (statik) çalışma.
Risk: Duruş bozuklukları, bel/boyun fıtığı, varis, bacaklarda şişme.
Tehlike: Ağır yükleri elle kaldırma ve taşıma (Kumaş topları, iplik kasaları).
Risk: Kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları, akut bel incinmeleri.
Tehlike: Eğilerek veya uygunsuz postürde (kötü duruş) çalışma.
Risk: Sırt ve omurga deformasyonları, kronik ağrılar.

Tekstil malzemelerinin yapısı gereği yangın riski sektörel olarak en üst seviyelerdedir.

Tehlike: Birikmiş tekstil uçuntuları (hav/toz) ve statik elektrik.
Risk: Kıvılcım oluşumu ile toz patlamaları veya hızlı yayılan "parlama" tarzı yangınlar.
Tehlike: Yıpranmış kablolar, arızalı fiş/prizler, açık elektrik panoları.
Risk: Elektrik çarpması, şok, elektrik kaynaklı yangınlar.
Tehlike: Parlayıcı ve patlayıcı kimyasalların (solvent vb.) uygun olmayan koşullarda depolanması.
Risk: Kimyasal patlama ve büyük çaplı fabrika yangınları.
Tehlike: Kaçış yollarının veya yangın çıkış kapılarının kumaş topları/malzemeler ile kapatılması.
Risk: Acil bir durumda tahliye edilememe, dumandan zehirlenme ve toplu can kayıpları.

Sektörün dinamikleri çalışanların psikolojisini doğrudan etkileyebilir.

Tehlike: Parça başı üretim (kotaya dayalı çalışma) ve üretim baskısı.
Risk: Aşırı stres, dikkat dağınıklığına bağlı kaza oranlarında artış, tükenmişlik sendromu.
Tehlike: Uzun çalışma saatleri, fazla mesailer ve vardiyalı çalışma sistemi.
Risk: Kronik yorgunluk, uyku bozuklukları, iş-yaşam dengesinin bozulması.

Makinelerde CE sertifikası ve uygun koruyucu muhafazalar kullanılması.
Kaynağında toz emiş sistemleri (lokal havalandırma) kurulması.
Personele uygun Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) sağlanması (Çelik burunlu ayakkabı, çelik örgü eldiven, kulaklık, toz/gaz maskesi).
Ergonomik çalışma istasyonlarının (yüksekliği ayarlanabilir masa ve sandalyeler) kurulması.
Periyodik sağlık taramalarının (işitme testleri, akciğer filmleri) aksatılmadan yapılması.
Çalışanlara yangın, acil durum ve kimyasallarla güvenli çalışma eğitimlerinin verilmesi.