Patlamadan Korunma Dökümanının Önemi ve Zorunluluğu

Patlamadan Korunma Dökümanı Kimler Hazırlayabilir

Patlamadan Korunma Dökümanı İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanları (İş Güvenliği Uzmanı) tarafından hazırlanabilir. Bu uzmanlar patlama riski taşıyan işletmelerde çalışan kişilerin sağlık ve güvenliklerini korumak için gerekli bilgi, beceri ve yetkiye sahip olan kişilerdir.

İş Güvenliği Uzmanları Patlamadan Korunma Dökümanı hazırlarken işletmenin özelliklerini, çalışma koşullarını, kullanılan malzemeleri, makine ve ekipmanları, iş süreçlerini ve olası senaryoları dikkate alarak patlama riskini analiz eder. En uygun önlemleri belirler.

Patlamadan Korunma Dökümanı Nerelere Hazırlanır

Patlamadan Korunma Dökümanı patlama riski taşıyan her türlü işletmeye hazırlanır. Patlama riski taşıyan firmalar arasında kimya, petrol, gaz, maden, metalürji, orman ürünleri, tekstil, gıda, kağıt, ilaç gibi sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler gösterilebilir.

Bu işletmelerde kullanılan veya üretilen yanıcı & parlayıcı maddeler oksijen veya hava ile karıştığında patlama oluşturabilecek bir atmosfer yaratabilir. Bu atmosferin varlığı veya oluşması durumunda Patlamadan Korunma Dökümanı hazırlanması zorunludur.

Photo by Pixabay on

1-) Patlama Riski Değerlendirmesi

İşletmede patlama riskinin varlığını ve büyüklüğünü belirlemek için yapılan bir analizdir. Patlama Riski Değerlendirmesi yapılırken;

• İşletmede bulunan yanıcı ya da parlayıcı maddelerin cinsi, miktarı, özellikleri, depolanma şekli ve dağılımı,

• Oksijen ya da hava kaynaklarının varlığı ve yoğunluğu,

• Potansiyel ateşleme kaynaklarının türü, sayısı ve konumu,

• Çalışanların sayısı, niteliği ve maruziyeti,

• İşletmenin fiziki yapısı, havalandırması ve aydınlatması,

gibi faktörler göz önünde bulundurulur.

2-) Patlama Tehlikesi Sınıflandırması

Patlama Riski Değerlendirmesinin sonucuna göre işletmede patlama tehlikesinin bulunduğu alanların sınıflandırılmasıdır. Patlama Tehlikesi Sınıflandırması yapılırken;

• Yanıcı ya da parlayıcı maddelerin gazlar, buharlar veya tozlar şeklinde oluştuğu,

• Oksijen veya hava ile karışım oranlarının alt ve üst sınırları,

• Potansiyel ateşleme kaynaklarının etkinlik süreleri,

gibi kriterler esas alınır.

Patlama Tehlikesi Sınıflandırması Sonucu işletmede patlama tehlikesinin bulunduğu alanlar 0, 1, 2, 20, 21 ve 22 numaralı bölgeler olarak belirlenir.

3-) Patlama Koruma Önlemleri

Patlama Tehlikesi Sınıflandırması işletmede alınması gereken teknik ve idari önlemlerdir. Patlama koruma önlemleri, patlama oluşumunu önlemek, patlamayı sınırlamak veya patlamanın etkilerini azaltmak amacıyla uygulanır. Patlama Koruma Önlemleri arasında;

• Yanıcı veya parlayıcı maddelerin kullanımını, depolamasını ve taşınmasını kısıtlamak,

• Oksijen veya hava kaynaklarını kontrol etmek,

• Potansiyel ateşleme kaynaklarını ortadan kaldırmak ya da izole etmek,

• İşletmenin havalandırmasını, aydınlatmasını ve topraklamasını sağlamak,

• Patlama korumalı makine ve ekipman kullanmak,

• Acil Durum Eylem Planı hazırlamak ve uygulamak,

• Çalışanlara eğitim vermek ve kişisel koruyucu donanım sağlamak,

gibi önlemler sayılabilir.

4-) Patlamadan Korunma Dökümanının Hazırlanması, Onaylanması ve Güncellenmesi

Patlamadan Korunma Dökümanı İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanları tarafından hazırlanır ve işveren tarafından onaylanır. PKD işletmede herkesin görebileceği bir yerde asılır ve saklanır. Patlamadan Korunma Dökümanı işletmede herhangi bir değişiklik olduğunda veya en az 5 yılda bir güncellenir.

Patlamadan Korunma Dökümanı Geçerlilik Süresi

Patlamadan Korunma Dökümanı Geçerlilik Süresi işletmenin yapmakta olduğu iş ve çalışan sayısına bağlı olarak değişmekle birlikte hazırlanan planın geçerliliği mevzuatlarca belirlenmiştir. Buna göre bir analiz şirketin tehlike sınıfına göre şu kategorilere ayrılır;

• Az Tehlikeli İşyerleri İçin = 6 yılda en az 1 kez

• Tehlikeli İşyerleri İçin = 4 yılda en az 1 kez

• Çok Tehlikeli İşyerleri İçin = 2 yılda en az 1 kez

Patlamadan Korunma Dökümanı hazırlamakla yükümlüdür.

Patlamadan Korunma Dökümanı Hazırlama Zorunluluğu

Patlamadan Korunma Dökümanı (PKD); 30.04.2013 tarih ve 28633 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik” gereğince patlayıcı ortamların oluşabileceği iş yerleri “Patlamadan Korunma Dokümanı” hazırlamakla yükümlüdür.

İşverenler;

1. a) Çalışanların ve diğer kişilerin sağlık ve güvenliği için tehlike arz eden patlayıcı ortam oluşma ihtimali olan yerlerde güvenli çalışma şartlarını sağlar.

2. b) Yapılan risk değerlendirmesi sonucuna göre, çalışanların sağlık ve güvenliği için tehlike arz eden patlayıcı ortam oluşma ihtimali bulunan yerlerde, çalışma süresince uygun teknik önlemleri aldırarak, bu kısımların gözetim altında tutulmasını sağlar.

İşverenler, iş yerlerinde oluşabilecek patlayıcı ortamların tehlikelerinden çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak amacıyla Patlamadan Korunma Dökümanı hazırlamalıdırlar.